KVL-gedenknaald, Oisterwijk

Project

KVL-gedenknaald, Oisterwijk
Plaats
Oisterwijk
Bouwjaar
1941
Type
Industrieel
Rol BOEi
Eigenaar

KVL-gedenknaald, Oisterwijk

Voor de directie-ingang van de KVL staat een opvallend standbeeld in een – op dit moment- verwaarloosde staat.  Het is de gedenknaald die door het personeel werd geschonken aan directeur Christ van der Aa ter gelegenheid van het 25 jaar bestaan van de KVL in 1941. De naald is deel van het rijksmonument KVL en is gemaakt door de Tilburgse beeldhouwer Toon van Wiel. Het heeft stevig te lijden onder het Nederlandse klimaat; de afgelopen decennia is de schade niet meer te missen, er breken steeds stukjes van het beeld af, wat inmiddels tot grote zorg in de Oisterwijkse gemeenschap heeft geleid. Daarom heeft BOEi in 2018 het besluit genomen het beeld te kopen van de Provincie Noord-Brabant en samen met de Oisterwijkers stappen te zetten voor behoud.

KVL_gedenknaald_van_Doveren_0.jpgTijdens het evenement 'KVL belevingspad' in 2016 werd het voormalig fabrieksterrein voor één dag weer bevolkt door mensen uit de geschiedenis van de KVL. Ook Janus van Doveren van de KVL-buitendienst kwam, zoals hij zelf zei, "één dag terug uit de hemel" om bezoekers uit te leggen hoe de gedenknaald hier gekomen is. “Ik heb hem zelf opgehaald in Tilburg bij beeldhouwer van Wiel”, vertelde van Doveren. “Maar toen ik hem zag had ik al meteen mijn twijfels. Ten eerste, hoe krijg ik dat ding in Oisterwijk? Hij lag dan wel losse stukken klaar, maar al met al kostte het me twee dagen om die stukken met een platte kar te vervoeren! Maar dan:  weet je waar hij van gemaakt is? Van tufsteen! Dat is natuurlijk niet goed om buiten te laten staan. Het is maar goed dat ik weer effe kom kijken, want dan kunnen we eens nadenken over hoe we hem nou eigenlijk moeten behouden.” Janus kreeg gelijk, want na bijna 80 jaar is de naald er slecht aan toe.

"Het is maar goed dat ik weer effe kom kijken, want dan kunnen we eens nadenken over hoe we hem nou eigenlijk moeten behouden.”

De naald verbeeldt een wereldbol met daarop drie gebeeldhouwde figuren met leerlooierskleding en gereedschap, waarvoor van Wiel zich liet inspireren door foto’s van arbeiders uit de KVL-fabriek. In Oisterwijk gaat daardoor al sinds jaar en dag het verhaal dat de gezichten van deze figuren overeenkomen met bestaande arbeiders. Een ander verhaal is dat het de drie broers van der Aa moeten voorstellen, Christ, Willem en Jan, maar al deze verhalen worden niet bevestigd.  

De gedenknaald is omgeven met een tragische geschiedenis. “De dikke van der Aa heeft maar één keer naar zijn naald kunnen kijken”, verzuchte van Doveren, “en dat was vanuit zijn kist in zijn eigen begrafenisstoet. De tocht maakte er  speciaal een rondje voor langs de fabriek.” Het lot wilde dat Christ van der Aa tien dagen voor de heugelijke dag van het 25 jarig bestaan in een ziekenhuis in Tilburg was overleden. Alle festiviteiten werden geannuleerd.  De naald bleef staan en vervulde 60 jaar haar rol als sierraad van het fabrieksterrein.

Na de sluiting van de KVL in 2001 keek niemand meer naar de naald om. De Heemkundekring De Kleine Meierij en mensen van Oisterwijk in Beeld maken zich grote zorgen over het behoud en spraken BOEi aan als partij die wat voor de naald zou kunnen betekenen. BOEi heeft de naald vervolgens in 2018 gekocht en tijdelijk ingepakt in schermen met zeil. BOEi zal zich inspannen om de naald te behouden.

Samen met de Oisterwijkers werken aan behoud

De gedenknaald is een symbool  voor de betekenis van de fabriek voor Oisterwijkse gemeenschap, die 85 jaar op de fabriek heeft gezwoegd. Daarom is BOEi een participatietraject gestart om samen met de Oisterwijkers een plan voor de naald te maken. Daarin zijn verschillende stappen al genomen, waarvan u de persberichten en resultaten (verslagen) hieronder kunt vinden.

Andere documenten van belang

Buurtbijeenkomst van 5 september 2019.

 

In Beeld: 

Blijf op de hoogte

Uitgelichte Projecten