Nieuw leven voor betekenisvolle gebouwen? Word Vriend van BOEi. Klik hier
Beleid
Duurzaamheid
Economie
Gebied en Ruimte
Ontwerp en Gebouw
Sociaal en Maatschappelijk
Economie
Cultureel erfgoed is een belangrijke economische factor. Cultuurhistorische kwaliteit leidt al snel tot een hogere marktwaarde. Ook biedt cultuurhistorie grote mogelijkheden voor recreatie en toerisme, en dat niet alleen voor toeristen uit het buitenland.
Titel:
Nota Belvedere. Beleidsnota over de relatie cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting
Cultureel erfgoed is een belangrijke economische factor. Cultuurhistorische kwaliteit leidt al snel tot een hogere marktwaarde. Ook biedt cultuurhistorie grote... > lees meer
Beleid
Sociaal en Maatschappelijk
Een tweede, binnen het cultuurhistorisch beleidsveld minder gehoorde mogelijkheid om meer draagvlak voor de doelen en middelen van het beleid te krijgen, is het beleid van de overheid te laten aansluiten op de wensen van de burgers met betrekking tot de door hen gewaardeerde cultuurhistorie.
Titel:
Van oude dingen, de mensen, die voorbij gaan...: over de voorwaarden meer recht te kunnen doen aan de door burgers gewaardeerde cultuurhistories
Een tweede, binnen het cultuurhistorisch beleidsveld minder gehoorde mogelijkheid om meer draagvlak voor de doelen en middelen van het beleid... > lees meer
Gebied en Ruimte
Sociaal en Maatschappelijk
Duineveld bevraagt de volgende veronderstelling: “De aanwezigheid van cultuurhistorie wordt binnen het cultuurhistorisch beleidsveld, in de daarbinnen geproduceerde rapporten en nota’s, overwegend gelegitimeerd met positieve argumenten over het maatschappelijk nut daarvan. Cultuurhistorie zou de ruimtelijke kwaliteit verbeteren, de ruimtelijke variatie verhogen en de identiteit van plekken versterken. Cultuurhistorie zou ook de sociale identiteit en daarmee de sociale cohesie van een nieuw te ontwikkelen gebied kunnen verbeteren. Het zou een antwoord zijn op de toenemende schaalvergroting en uniformiteit van het landschap en de voortschrijdende globalisering.”
Duineveld betoogt dat de veronderstelling dat cultuurhistorie bijdraagt aan de ruimtelijke kwaliteiten, ruimtelijke variatie, versterking van plekken, en verbetering van sociale cohesie bewaarheid kan worden mits die cultuurhistorie een representatie is van hetgeen burgers als zodanig beleven en waarderen, en niet (alleen) die van de professionals. Duineveld gaat daarvoor in zijn onderzoek in op de manier waarop beleving en waardering tot stand komen. Hij stelt dat instituten zich bewust moeten zijn dat die totstandkoming verschilt per groep (professionals en niet professionals). Een keuze voor het behoud van een bepaalde verhaallijn betekent per definitie het naar de achtergrond drukken van andere verhaallijnen en waarheden.
Titel:
Van oude dingen, de mensen, die voorbij gaan...: over de voorwaarden meer recht te kunnen doen aan de door burgers gewaardeerde cultuurhistories
Duineveld bevraagt de volgende veronderstelling: “De aanwezigheid van cultuurhistorie wordt binnen het cultuurhistorisch beleidsveld, in de daarbinnen geproduceerde rapporten en... > lees meer
Ontwerp en Gebouw
Sociaal en Maatschappelijk
Benjamins attitude to such traces, which is similar in some respects to Ruskins appreciation of the architectural detail as an embodiment of those who made and used the building, has licensed a contemporary attitude towards building materials in which it is common to find memory located in a wall surface or chipped paintwork or some other material trace or fragment. Memory is understood in these instances to be a presence as if an older discourse locating memory in the structures of the human form has now been transferred to the structures made by humans.
Titel:
Urban Memory: History and Amnesia in the Modern City
Benjamins attitude to such traces, which is similar in some respects to Ruskins appreciation of the architectural detail as an... > lees meer
Ontwerp en Gebouw
Sociaal en Maatschappelijk
Monuments are usually paid for or at least sanctioned by the state and represent what must be remembered according to established power, although they can also stand for challenges to that power. Monuments can themselves often be subject to memory-wiping operations by insurgent groups (such as the destruction of the Vendôme Column by the Paris Commune) or, most obviously, if they offend the sensibilities of a newer regime.
Titel:
Urban Memory: History and Amnesia in the Modern City
Monuments are usually paid for or at least sanctioned by the state and represent what must be remembered according to... > lees meer
Ontwerp en Gebouw
Sociaal en Maatschappelijk
If memory obeys periods, then urban memory in the traditional city, as Anthony Vidler has suggested, was ‘that image of the city that enabled the citizen to identify with its past and present as a political, cultural and social entity’. In such a city, monuments functioned by metaphorical tropes to remind the citizenry of their relation to past deeds and events and to indicate their relation to utopia. Memory was thus a rhetorical form whose patterns were mapped across spaces and objects.
Titel:
Urban Memory: History and Amnesia in the Modern City
If memory obeys periods, then urban memory in the traditional city, as Anthony Vidler has suggested, was ‘that image of... > lees meer
Ontwerp en Gebouw
Sociaal en Maatschappelijk
Identity, it follows, is the sum of all the traces in the city but likewise if development sweeps buildings away then memory loss and identity crisis threaten and the city loses its typology (its memory forms), and can no longer act as a kind of guide or exemplar for the people living in it.
Titel:
Urban Memory: History and Amnesia in the Modern City
Identity, it follows, is the sum of all the traces in the city but likewise if development sweeps buildings away... > lees meer
Gebied en Ruimte
Sociaal en Maatschappelijk
Memory, for Halbwachs, bound groups of people together, recharging their commonality by reference to the physical spaces and previous instances, often a founding moment, of that collective identity. But clearly the collective nature of Halbwachss memory made it amenable to the collective spatiality that is the city. These specific resonances with the city are clear in the following passage: When a group is introduced into a part of space, it transforms it to its image, but at the same time, it yields and adapts itself to certain material things which resist it. It encloses itself in the framework that it has constructed. The image of the exterior environment and the stable relationships that it maintains with it pass into the realm of the idea that it has of itself.
( )
A city remembers through its buildings, Rossi argues, so the preservation of old buildings is analogous with the preservation of memories in the human mind.
Titel:
Urban Memory: History and Amnesia in the Modern City
Memory, for Halbwachs, bound groups of people together, recharging their commonality by reference to the physical spaces and previous instances,... > lees meer
Ontwerp en Gebouw
Sociaal en Maatschappelijk
De vier waarderingsbronnen vorm, functie, informatie en vertrouwdheid bepalen samen wat er met een oud gebouw moet gebeuren. Soms kunnen ze botsen. Zo vonden veel mensen dat een lelijk oud gebouw wel afgebroken mocht worden en vervangen door een mooi modern gebouw (het vorm-criterium). Vertelde je dan dat dat gebouw het laatste in zijn soort was en een voorbeeld van een bepaalde bouwstijl en historische periode (het informatie-criterium), dan mocht het toch blijven staan - niet omdat het daardoor mooier werd, maar omdat het een maatschappelijke waarde kreeg. De persoon bleef het lelijk vinden, maar het werd waardevol voor de gemeenschap en dat argument was sterker dan persoonlijke smaak. Een voorbeeld is de bibliotheek van Den Bosch. Dit gebouw vonden veel geinterviewden lelijk en wat hen betreft mocht het worden afgebroken. vertelde je echter dat het een oudemannenhuis was geweest en een stuk verleden van Den Bosch, dan kreeg het waarde voor de stad en mocht het blijven. Maar het bleef lelijk!
Titel:
Hoe beleven wij onze omgeving?; resultaten van 25 jaar omgevingspsychologisch onderzoek in stad en landschap
De vier waarderingsbronnen vorm, functie, informatie en vertrouwdheid bepalen samen wat er met een oud gebouw moet gebeuren. Soms kunnen... > lees meer
Gebied en Ruimte
Ontwerp en Gebouw
Sociaal en Maatschappelijk
Mensen hebben geen weerstand tegen verandering, wel tegen verlies aan belevingskwaliteit. Zij zien zowel hun natuurlijke als hun cultuurlijke omgeving als een levend geheel, en inherent aan leven is groei en ontwikkeling. Dit impliceert dat een omgeving het vermogen tot verandering moet hebben, zich moet kunnen aanpassen aan de eisen van de tijd. Ook nieuwe omgevingen kunnen belevingskwaliteiten hebben, alleen op een nieuwe manier vormgegeven.
Titel:
Hoe beleven wij onze omgeving?; resultaten van 25 jaar omgevingspsychologisch onderzoek in stad en landschap
Mensen hebben geen weerstand tegen verandering, wel tegen verlies aan belevingskwaliteit. Zij zien zowel hun natuurlijke als hun cultuurlijke omgeving... > lees meer
Duurzaamheid
Economie
Readapting obsolete urban assets (e.g., buildings, land, infrastructures) for new uses helps to minimize urban waste and maximize the value of finite resources.
Titel:
Building obsolenscense in the evolving city / Reframing property vacancy and abandonment in the light of urban dynamics and complexity
Readapting obsolete urban assets (e.g., buildings, land, infrastructures) for new uses helps to minimize urban waste and maximize the value... > lees meer
Economie
Buildings can be used to house more than one economic activity. Consequently, when a building becomes obsolete in one use it may still be profitable in another with lower operating costs.
Titel:
Building obsolenscense in the evolving city / Reframing property vacancy and abandonment in the light of urban dynamics and complexity
Buildings can be used to house more than one economic activity. Consequently, when a building becomes obsolete in one use... > lees meer
Rondleiding op maat
Voor het organiseren van een rondleiding op maat berekenen wij kosten.
"*" geeft vereiste velden aan
Gebiedsontwikkeling met oog voor erfgoed
Twintig jaar lang zette BOEi zich in voor de herbestemming van ENKA, eens de grootste fabriek van Nederland. De Westhal, het Kantinegebouw, het Poortgebouw, de twee schoorstenen, de herinneringsbank én de fontein werden door BOEi gered van de sloop. En dat alles in nauwe samenwerking met de gemeente Ede en AM ontwikkeling. Nu de herbestemming rond is, reflecteert BOEi op een van de grootste projecten in haar bestaansgeschiedenis.
Steenfabriek de Bovenste Polder, de basis van BOEi
Steenfabriek de Bovenste Polder in Wageningen is het eerste BOEi project, waar er nog velen van zullen volgen. Een bedrijfsverzamelgebouw waar commerciële, culturele en maatschappelijke functies samen komen, in een erfgoedjas. Er wordt gewoond en gewerkt door een divers pallet aan ondernemers en kunstenaars.
Centrale Markthal als eventlocatie
Dineren in een erfgoedlocatie zo groot als twee voetbalvelden, een niet alledaagse belevenis. Dat is mogelijk de Centrale Markthal in Amsterdam, een eventlocatie die geschikt is voor vele doeleinden, van dans, muziek tot sport. De rode loper waarover je naar de Markthal loopt, vergroot de belevenis.
Havenkerk tijdelijk onderdak voor Kijkdepot Schiedam
Vanwege de restauratie van Stedelijk Museum Schiedam werd de Havenkerk tijdelijk ingericht als Kijkdepot Schiedam. De kerk bood een half jaar lang onderdak aan ca. 5.500 objecten en aan experts die de historische collectie onder de loep namen. De Havenkerk vormde een perfect decor voor het Kijkdepot, dat ook toegankelijk was voor het publiek.
Turnhal Ellecom
De Turnhal in Ellecom is een iconisch gebouw met een beladen verleden, doordrenkt van verhalen over strijd, pijn en veerkracht. Gebouwd in 1943 als trainingscentrum voor de Nederlandse SS, heeft het een donkere geschiedenis van onderdrukking en collaboratie. De verhalen van de mensen die leden onder de bouw en het gebruik van de Turnhal, evenals die van hen die tegen onrecht streden, verdienen blijvende aandacht. In 2023 organiseerde BOEi een bijeenkomst bij de Turnhal waarin betrokkenen hun herinneringen en toekomstvisies deelden. Professionele tekenaars legden de verhalen vast, wat leidde tot inspirerende gesprekken over het verleden en de toekomst. Deze verhalen, vol strijd en saamhorigheid, verbinden verleden en toekomst.
Tankstation Withuis
BOEi verzamelt niet alleen verhalen rond erfgoed, maar plaatst ook de relatie van mensen met erfgoed centraal. Bij het Caltex tankstation in Withuis, ondersteund door het Faro-programma van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, werd dit principe ook toegepast. Bewoners, ondernemers en oud-eigenaren kwamen bijeen om hun herinneringen en toekomstvisies over het tankstation en het dorp te delen. De verhalen benadrukten thema’s als saamhorigheid, gemeenschapszin en een verlangen naar de levendigheid van vroeger in het grensdorp Withuis. Professionele tekenaars legden deze thema’s voor de aanwezigen vast.
Slot Loevestein
Slot Loevestein in het Gelderse Poederooien, onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, staat voor een omvangrijke transformatie- en uitbreidingsopgave. In 2020 en 2021 heeft de Stichting Museum Slot Loevestein een beleids- en activiteitenplan opgesteld voor het Slot en het omliggende Munnikenland. Om als volwaardig Rijksmuseum mee te kunnen doen is een bezoekersaantal van 300.000 bezoekers in 2030 nodig.
Om dit aantal te bereiken zijn de huidige activiteiten onder het licht gehouden, en moeten nieuwe activiteiten en bijbehorend vastgoed binnen en buiten de vesting ontwikkeld worden. Hiervoor is een masterplan opgesteld waarin de potentie van de plek en de unieke landschappelijke setting van het Munnikenland wordt toegelicht. Hierin worden ook de planologische implicaties beschreven, en welke stappen er genomen dienen te worden. Het is de intentie om in 2025 draagvlak voor het masterplan op te halen, BOEi begeleidt hierbij.
Meerjarenonderhoudsplan (MJOP)
Het onderhoud van monumenten kost veel geld, daarom is het extra belangrijk om inzicht te hebben in de toekomstige onderhoudsbehoeften van het pand. Dit inzicht wordt verkregen door het opstellen van een meerjarenonderhoudsplan (MJOP). Dit vergemakkelijkt het plannen en budgetteren van onderhoudswerkzaamheden op de lange termijn. Bij de Sarepthahof in Zutphen is recent onderhoud gepleegd op basis van een MJOP. Een van de ingecalculeerde werkzaamheden is het herstel van de dakgoten.
Kerk Sint Anna ter Muiden
Bij de gesprekken met (oud)bewoners van Sint Anna ter Muiden werd duidelijk dat als zij vertelden over hun herinneringen aan de kerk, zij ook steeds het dorp en de bewoners erbij betrokken. De kerk bepaalt de identiteit van dit kleine stadje zowel stedenbouwkundig als mentaal. Wie Sint Anna ter Muiden bezoekt, kan niet heen om de aanwezigheid van deze kerk; ze torent boven alle huizen uit en is al van ver te zien. Het gebouw houdt herinneringen aan mensen en gebeurtenissen levend en is onderdeel van de gehele gemeenschap. In Sint Anna ter Muiden zijn de gespreken vertaald naar een wandelroute in de tuin van de kerk. Zo zijn de verhalen voor iedereen toegankelijk.
Kloosterdorp Steyl
Om een herbestemming toekomst te geven, moet je allereerst kijken naar de geschiedenis. Kernkwaliteiten geven de essentie weer die in de (ontstaans-) geschiedenis liggen en de betekenis die betrokkenen eraan geven. De kernkwaliteiten geven handvatten voor een herbestemming. Voor Kloosterdorp Steyl zijn kernkwaliteiten opgesteld die betrekking hebben op het kloosterleven, de mondiale culturele uitwisseling, spirituele inspiratie en de aandacht voor de gemeenschap.
Rekenmodel voor verduurzamen monumenten
Dat verduurzamen loont wordt steeds duidelijker, maar is het ook financieel haalbaar? Om dit inzichtelijk te maken heeft BOEi een rekenmodel gelanceerd, waarmee dat inzichtelijk wordt gemaakt. En in plaats van een uitgebreid rapport, krijgt u concrete cijfers waarmee u direct aan de slag kunt. Het rekenmodel is interessant voor zowel eigenaren als huurders. De haalbaarheid wordt namelijk berekend op basis van de totale huisvestingslasten. Het model maakt inzichtelijk hoe de kosten en opbrengsten van verduurzaming verdeeld kunnen worden tussen eigenaar en huurder. En dat is de sleutel voor verduurzamen! Bovendien houdt het rekeninstrument rekening met de levensduurkosten van verduurzamingsmaatregelen, die simpel te kiezen zijn. Van de initiële investeringskosten tot de besparingen op energie en onderhoud tijdens de levensduur van de investeringen.
Zwarte Silo Deventer
Isolatie van de vloeren bleek niet afdoende om een comfortabel binnenklimaat te krijgen in de Zwarte Silo in Deventer. “In het restaurant stookten ze zich het schompes, maar het bleef koud.” De voormalige graansilo’s zijn nu deels volgestort met cellulose, dat een hoge isolerende waarde heeft. Een onzichtbare en relatief betaalbare verduurzamingsmaatregel, die BOEi nauwkeurig monitort. Het is een pilot, maar als die succesvol blijkt, kan dat heel interessant zijn voor de rest van de monumentenwereld.
Stork Hengelo
In 2023 onderzocht BOEi een deel van het voormalige fabrieksterrein van Machinefabriek Gebr. Stork & Co in Hengelo. Dit industrieel complex, opgericht in 1868, produceerde onder andere stoommachines, turbines en pompen. In de vroege twintigste eeuw groeide het uit tot een toonaangevend industrieel terrein. De fabriek had niet alleen een grote economische impact, maar beïnvloedde ook het sociale leven en de ruimtelijke ontwikkeling van Hengelo. Zo bouwde Stork onder andere Tuindorp Lansink, een verenigingsgebouw, een bibliotheek en een fabrieksschool voor de arbeiders.
Het terrein heeft historische waarde als voorbeeld van een groot Nederlands industrieel complex met internationale betekenis. De samenhang van de fabrieksgebouwen, fabrieksstraten, hallen, het ketelhuis, koeltorens en kantoren maakt de functie als machinefabriek nog steeds herkenbaar. Dit erfgoed weerspiegelt de geschiedenis van de Nederlandse machinebouw en de invloed van Stork op de stad Hengelo. Deze waarden vormen een belangrijke basis voor het opstellen en beoordelen van herbestemmingsplannen voor het terrein.
Quarantaineterrein Rotterdam
Het Quarantaineterrein in Rotterdam werd begin vorige eeuw aangelegd als plek voor afzondering en herstel voor mensen met een besmettelijke ziekte. Er werden verschillende gebouwen op het terrein geplaatst, waaronder ziekenbarakken, zustergebouwen en een lijkenhuis. Nadat het terrein in 1981 eigendom werd van het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam, werden de gebouwen werden gekraakt en werden de contactenbarakken en de kapiteinsbarak gesloopt. In het recentere verleden nam de waardering voor de bewaard gebleven delen van de voormalige quarantaine-inrichting toe, waarna het complex in 2010 werd opgenomen in het register van rijksmonumenten. Voor de herbestemming van panden op het Quarantaineterrein zijn bouwhistorische verkenningen opgesteld, waarin de cultuurhistorische waardenstelling is opgenomen. Deze waardenstelling kan als basis worden gebruikt bij het opstellen van plannen voor de herbestemming, en ook voor de beoordeling van deze plannen door het bevoegd gezag.
Kantinegebouw ENKA Ede
De herbestemming van de voormalige ENKA-Kantinegebouw tot een bijna-energieneutrale (BENG) 'brede school' startte in 2016 met een haalbaarheidsonderzoek. Bijzonder is de manier waarop weloverwogen is ingegrepen in het rijksmonument. Zo is er gekozen om het pand eerst casco te beschermen en te restaureren en daarna pas te herbestemmen. De herbestemming laat zien dat door zorgvuldig restaureren en vernieuwen, zelfs gebouwen met een zwaar industrieel verleden, een moderne, duurzame en maatschappelijke functie kunnen krijgen. BOEi heeft voor de herbestemming en verduurzaming van het ENKA-Kantinegebouw de Erfgoed Duurzaamheidsprijs ontvangen. Bij de uitreiking in het Singer museum in Laren werd de herbestemming ‘een schoolvoorbeeld voor de monumentensector’ genoemd.
De Bernardus Made
Het dalende kerkbezoek van de afgelopen decennia heeft zijn weerslag op het Nederlandse religieuze erfgoed. Zo ook in het Noord-Brabantse Made, waar BOEi in 2019 en 2020 een haalbaarheidsonderzoek deed naar de herbestemming van de Bernarduskerk. Dat begon met gesprekken met de dorpsbewoners, waaruit duidelijk werd waar in Made behoefte aan was. De Bernarduskerk vormt na een intensieve restauratie, verduurzaming en herbestemming het nieuwe hart van het dorp, als sociaal cultureel centrum 'De Bernardus'. Het kerk huisvest nu verschillende verenigingen, een consultatiebureau, kinderopvangorganisatie Kibeo, bibliotheek Theek 5 en een theaterzaal.