Deze zomer opende de Kloosterbrouwerij Steyl een nieuw proeflokaal met lunchroom en brouwerijwinkel in de voormalige Schlosserei. Een mooie aanleiding om de bouwhistorie van het gebouw eens nader te bekijken. 
De Schlosserei is vermoedelijk rond 1885 gebouwd als bergplaats. Het pand werd in dat jaar namelijk ingetekend door het kadaster en staat in de bijbehorende legger omschreven. Het rechthoekige pand werd langs de tuinmuur van St Gregor gebouwd, tegenover het missiehuis St. Michael.
De eerste foto waarop het gebouw te zien is, dateert van circa 1887-1890. De foto werd genomen tijdens de bouw van het inmiddels verdwenen lichthuis, waarin een fotografieatelier was gevestigd en waar glas-in-lood werd geschilderd. Het lichthuis lag schuin voor de Schlosserei, waardoor een deel van het gebouw op de foto zichtbaar is. Het rechthoekige gebouw had toen nog een schilddak gedekt met oude holle pannen. De vensters met getoogde bovenzijde waren aanzienlijk kleiner dan de huidige vensters (ze waren iets lager dan de entree, terwijl ze nu juist hoger zijn). De gevel was lager en de lijst van siermetselwerk onder de dakrand lijkt niet volledig overeen te komen met de huidige uitvoering.
Een interieurfoto uit ca 1900 laat zien dat de constructie oorspronkelijk bestond uit houten balklagen. Op dit moment was het pand al in gebruik als Schlosserei en niet meer als bergplaats. Tegen de noordgevel stonden de werkbanken, en op de vloer lagen klinkers en houten delen onder de werkbanken om vonken te voorkomen.
In een Duitstalig boek uitgegeven in 1900, ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van het missiehuis, worden werkplaatsen van het klooster beschreven, waaronder de Schlosserei:
Voor het broederschap waren de eigenlijke ambachten nog belangrijker dan de bovengenoemde ateliers. Hoe noodzakelijk zijn timmerlieden, slotenmakers, loodgieters, kleermakers, schoenmakers en bakkers in elk groot huis! Daarom dankten de mensen God toen Hij broers naar Steyl stuurde die deze beroepen kenden. Dit betekende dat er werkplaatsen voor hen moesten worden opgezet, dat de benodigde materialen en gereedschappen moesten worden aangevoerd en dat het werk in goede orde moest worden uitgevoerd. Alleen dan kon men gemakkelijker bouwen en leven. Voor pas opgerichte huizen was het zelfs de allereerste zaak om werkplaatsen voor hout- en metaalbewerkers te creëren.
Alle verschillende workshops vereisen behoorlijk veel ruimte en nog meer als er ook machinekracht moet worden gebruikt. In Steyl werd het vrij laat geïntroduceerd, maar in de volgende huizen des te eerder. In Heiligkreuz was de aanschaf van een stoomlocomotief bijna een van de eerste zaken. [..] Als je stoomkracht hebt en het hout in de buurt is, kun je een zagerij opzetten en zelf de balken en planken zagen. Schaafmachines en lintzagen vereenvoudigen de vele taken die bij het uitbreiden van een huis komen kijken aanzienlijk. Ook in de metaalbewerkingsplaats net als in de bakkerij en in het washuis vergemakkelijkt de stoommachine het werk. In een aantal huizen van de coöperatie werd ook een korenmolen geïnstalleerd en zelfs de koffie werd met stoomkracht gemalen.
Bron: Die Missionsgesellschaft von Steyl, ein bild der ersten 25 jahre ihres Bestehens, Jubiläumsgabe zum 8 september 1900, 536-537. Vertaald door google translate.
De volgende foto van het interieur toont dat onder de houten balklaag inmiddels een staalconstructie is toegevoegd. Vermoedelijk om de constructie te verstevigen bij veranderd gebruik van de zolder. Aan de westzijde van de tussenmuur werd een trap naar de zolder geplaatst.
Voor 1929 werd de Schlosserei gedeeltelijk afgebroken en opnieuw opgetrokken. Het pand kreeg een hogere gevel, grotere venstersvoor meer daglicht, topgevels aan de zijkanten, een zadeldak met gesmoorde muldenpannen in plaats van het oude schilddak met oude holle pannen en troggewelfjes in plaats van houten balklagen als constructie. De drie traveeën aan de linkerzijde van de noordgevel behielden de lagere vensters en deuren. Op een foto uit de collectie van SVD is het pand te zien tijdens de werkzaamheden. De bouwtekening van deze verandering is teruggevonden in het archief van de SVD, helaas ongedateerd en zonder een tekening van de bestaande situatie.
Een latere interieurfoto toont dat er op een gegeven moment ook fietsen werden gerepareerd in de Schlosserei.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de kloosters in Steyl zwaar beschadigd, en ook de Schlosserei bleef niet gespaard.
In de jaren ’50 werd de smalle ruimte tussen de Schlosserei en de achterliggende tuinmuur overdekt met een lessenaarsdak. In deze gang werden twee toiletruimtes gebouwd, toegankelijk vanaf de zijgevels. In het interieur werden doorbraken gemaakt in de achterwand om de gang bij de ruimtes in de Schlosserei te betrekken.
In de tweede helft van de twintigste eeuw werd de indeling van de noordgevel aangepast. De twee dubbele deuren en twee van de drie lage vensters uit 1885 aan de linkerzijde werden verwijderd. In plaats daarvan kwamen twee grote vensters en een enkele deur met bovenlicht. Het huidige derde venster kwam precies ter hoogte van een oude binnenmuur die tijdens deze verbouwing werd verlegd. De ruimtes werden verbonden door nieuwe muuropeningen en tussendeuren. De opening tussen ruimte 11 en de naastgelegen ruimte werd dichtgezet en de opdeling van ruimte 11 in twee ruimtes werd verwijderd.
De laatste decennia stond de Schlosserei bij de broeders van het Missiehuis bekend als de Gartnerei, omdat het pand werd gebruikt voor opslag van tuinmaterieel. De activiteiten van de Schlosserei verhuisden naar het Ökonomiegebäude (economiegebouwen) aan de Kloosterstraat 2.
Foto header:
Auteur: Kim Heuvelmans. Met dank aan Buro4 en de SVD.
