Landgoed Kasteel Schaesberg

Vanaf circa 1364 is er al sprake van een relatie tussen de familie Van Schaesberg en het huidige gebied Schaesberg. Opmerkelijk is, dat de Van Schaesbergs hun naam niet ontlenen aan de plaats Schaesberg, maar dat het kasteel later de naam kreeg van de kasteelbewoners. De stamvader van het geslacht Schaesberg was de met Ida van Schaesberg gehuwde Willem van Retersbeek, die later de naam Schaesberg aan zijn naam toevoegde.

Deze Willem II van Retersbeek-Schaesberg liet rond 1411 in het dal een burcht bouwen. In 1571 liet Johan van Schaesberg op de fundamenten van deze burcht een kasteel in Renaissance stijl bouwen, dat door grachten werd omgeven. De plattegrond bestond uit twee door een trapgevel. haaks op elkaar staande vleugels. Het opgaande muurwerk was opgetrokken in metselwerk van baksteen, afgewisseld met speklagen en vensteromlijstingen van bergsteen. De kopgevels van de hoofdvleugel werden beëindigd.

In 1650 werd het slot onder Johan Frederik van Schaesberg aanzienlijk en voor de laatste maal uitgebreid. De twee vleugels, werden uitgebreid met nog eens twee vleugels, gegroepeerd rond een kleine binnenplaats met een vierkante, thans nog resterende, toren op een van de buitenhoeken. In die periode werd ook de fraaie voorburcht met een in barokke stijl opgetrokken bouwhoeve rondom een ruime binnenhof aangelegd. De brede voorgevel van de hoeve was gesitueerd op het noorden en bestond uit twee vierkante hoektorens. De toegang werd gevormd door een in het midden van de voorgevel geplaatste poorttoren. De drie torens waren afgedekt met van elkaar afwijkende welse helmdaken of knobbelspitsen. Ook de gehele voorburcht was omgracht waarin een vaste brug naar de poorttoren was aangelegd.

In 1706 wordt de dan nog minderjarige Friedrich Sigismund Theodoor, heer van Schaesberg. Hij had een priesteropleiding met alleen de lagere wijdingen gedaan en bleef ongehuwd. Na zijn overlijden in 1733 sterft deze tak van het geslacht van Schaesberg uit en kwam het kasteel leeg te staan en is nooit meer bewoond geweest, hiermee werd het verval van het kasteel ingezet. De bouwhoeve is tot de 60er jaren van de vorige eeuw in gebruik geweest als boerderij.

In 1944 werd het kasteel met bouwhoeve door de Nederlandse staat onteigend en in 1949 verkocht aan de toenmalige gemeente Schaesberg. Eind jaren ’60 zijn de deels vervallen hoeve en delen van het kasteel gesloopt waarmee een van de mooiste voorbeelden van renaissance kastelen in Nederland en de euregio jammerlijk verloren is gegaan.

Beoogde herbestemming: Het plan is om het Kasteel en de Hoeve met behulp van ambachtelijke technieken en op een historisch verantwoorde wijze te herbouwen. De herbouw en de beleving van een tijdsperiode moet leiden tot de realisatie van een sterk vernieuwende toeristisch recreatieve en educatieve attractie die binnen Europa, bekeken vanaf enige afstand, wellicht alleen te vergelijken valt met Chateau Guedelon in Frankrijk. Ook het landschap en de ontwikkeling van de infrastructuur rondom de beoogde attractie wordt in de planvorming meegenomen.