Schoorsteen blijft als herinnering (BN/DeStem 14 augustus 2010)
BERGEN OP ZOOM - De Nedalco gaat plat. De sloop begint 1 september. Een maand later begint de herbouw van de schoorsteen van Nedalco. Een rare situatie. Nedalco gaat slopen. En BOEi gaat bouwen. Ironischer kan het niet. Na 111 jaar valt het doek voor de fabriek die elke Bergenaar kent als 'de Spiritus'. Niks blijft er van over. Alleen de schoorsteen mag blijven. Want die is eigendom van BOEi, de nationale maatschappij tot behoud, ontwikkeling en exploitatie van industrieel erfgoed, zoals de volledige naam luidt. "We starten op 1 oktober met de herbouw. Op dit moment zijn we met de aannemer in overleg over nog wat punten en komma's", vertelt Arno Boon, directeur van BOEi.
Hij ziet al uit naar dit karwei. En zegt niet zonder trots: "De schoorsteen zal straks de skyline van Bergen op Zoom domineren als herinnering aan de tijden van weleer." Schoorstenen waren ooit een teken van vooruitgang. Bergen op Zoom kende er vele, Nedalco meerdere. Maar stuk voor stuk gingen ze plat. Dat lot leek de laatste overgebleven schoorsteen van de Zuid-Nederlandse Spiritus Fabriek ook beschoren. Want Nedalco voelde er niks voor om geld te steken in dit bouwsel dat toch geen nut meer had. En met de jaren verkommerde de schoorsteen steeds meer. Zodanig zelfs dat het bedrijf uiteindelijk de bovenste zeventien meter eraf sloopte om gevaar voor de omgeving te voorkomen.
En dat stukje gaat BOEi nu weer terug metselen, tot 77 meter hoogte. Met de originele stenen want die zijn destijds allemaal zorgvuldig bewaard gebleven. De stalen banden keren terug. En het onderste stuk van de schouw wordt opnieuw gevoegd. "En dan kan ie weer vijftig jaar mee", aldus Boon. Als eind dit jaar of begin volgend jaar het werk klaar is, heeft Bergen op Zoom een van de hoogste schoorstenen van Nederland. "De hoogste gemetselde in ons land", zegt de Bergse monumentenambtenaar Tom van Eekelen. "Er zijn hogere maar die zijn van beton."
BOEi-directeur Boon nuanceert. "Er is er ergens nog eentje van 82 meter", meent hij te weten. BOEi heeft verspreid over Nederland zo'n zestig projecten in bezit, industrieel erfgoed. Oude fabrieken met schoorsteen. Complexen zonder schoorsteen. Of, zoals in Bergen op Zoom, alleen nog maar zo'n schouw. Op de schoorsteen keren als ie klaar is de gsm-antennes terug. Dat levert geld op. Genoeg voor het onderhoud de komende jaren. Nog een bijzonderheid: in de schoorsteen komen vleermuiskasten. "Op het Nedalcoterrein zitten nu vleermuiskolonies. We hebben uitvoerig met natuur- en milieuverenigingen daarover gesproken", zegt Van Eekelen. "En we zijn tot de slotsom gekomen dat we die vleermuizen moeten behouden."
Daarom komen er in de schouw gemetselde kasten. Met de herbouw en restauratie van de schoorsteen is volgens Arno Boon bij elkaar zo'n vierhonderdduizend euro gemoeid.
BERGEN OP ZOOM - De Nedalco gaat plat. De sloop begint 1 september. Een maand later begint de herbouw van de schoorsteen van Nedalco. Een rare situatie. Nedalco gaat slopen. En BOEi gaat bouwen. Ironischer kan het niet. Na 111 jaar valt het doek voor de fabriek die elke Bergenaar kent als 'de Spiritus'. Niks blijft er van over. Alleen de schoorsteen mag blijven. Want die is eigendom van BOEi, de nationale maatschappij tot behoud, ontwikkeling en exploitatie van industrieel erfgoed, zoals de volledige naam luidt. "We starten op 1 oktober met de herbouw. Op dit moment zijn we met de aannemer in overleg over nog wat punten en komma's", vertelt Arno Boon, directeur van BOEi.
Hij ziet al uit naar dit karwei. En zegt niet zonder trots: "De schoorsteen zal straks de skyline van Bergen op Zoom domineren als herinnering aan de tijden van weleer." Schoorstenen waren ooit een teken van vooruitgang. Bergen op Zoom kende er vele, Nedalco meerdere. Maar stuk voor stuk gingen ze plat. Dat lot leek de laatste overgebleven schoorsteen van de Zuid-Nederlandse Spiritus Fabriek ook beschoren. Want Nedalco voelde er niks voor om geld te steken in dit bouwsel dat toch geen nut meer had. En met de jaren verkommerde de schoorsteen steeds meer. Zodanig zelfs dat het bedrijf uiteindelijk de bovenste zeventien meter eraf sloopte om gevaar voor de omgeving te voorkomen.
En dat stukje gaat BOEi nu weer terug metselen, tot 77 meter hoogte. Met de originele stenen want die zijn destijds allemaal zorgvuldig bewaard gebleven. De stalen banden keren terug. En het onderste stuk van de schouw wordt opnieuw gevoegd. "En dan kan ie weer vijftig jaar mee", aldus Boon. Als eind dit jaar of begin volgend jaar het werk klaar is, heeft Bergen op Zoom een van de hoogste schoorstenen van Nederland. "De hoogste gemetselde in ons land", zegt de Bergse monumentenambtenaar Tom van Eekelen. "Er zijn hogere maar die zijn van beton."
BOEi-directeur Boon nuanceert. "Er is er ergens nog eentje van 82 meter", meent hij te weten. BOEi heeft verspreid over Nederland zo'n zestig projecten in bezit, industrieel erfgoed. Oude fabrieken met schoorsteen. Complexen zonder schoorsteen. Of, zoals in Bergen op Zoom, alleen nog maar zo'n schouw. Op de schoorsteen keren als ie klaar is de gsm-antennes terug. Dat levert geld op. Genoeg voor het onderhoud de komende jaren. Nog een bijzonderheid: in de schoorsteen komen vleermuiskasten. "Op het Nedalcoterrein zitten nu vleermuiskolonies. We hebben uitvoerig met natuur- en milieuverenigingen daarover gesproken", zegt Van Eekelen. "En we zijn tot de slotsom gekomen dat we die vleermuizen moeten behouden."
Daarom komen er in de schouw gemetselde kasten. Met de herbouw en restauratie van de schoorsteen is volgens Arno Boon bij elkaar zo'n vierhonderdduizend euro gemoeid.
